Axit béo thiết yếu là gì ?

Omega-3, DHA, Omega-6, ngày càng nhiều người biết đến vì lợi ích của chúng cho sức khoẻ, đặc biệt là ở trẻ em. Vậy thực chất những axit béo thiết yếu này có từ đâu và vì sao chúng lại được coi là “thiết yếu” cho sức khoẻ của chúng ta?

Chất béo trong thực phẩm bao gồm chủ yếu axit béo và cholesterol. Axit béo được phân loại dựa trên cấu trúc hoá học của chúng : chất béo bão hoà, chất béo không bão hoà đơn, chất béo không bão hoà đa và chất béo chuyển hoá, trong đó chất béo không bão hoà là tốt nhất cho sức khoẻ. Con người phải ăn chất béo không bão hòa – hay còn gọi là axit béo thiết yếu – từ bên ngoài vì cơ thể không thể tự tạo ra loại chất cần thiết này. Phần lớn chất béo bão hoà đa có trong thực vật và mỡ cá.

 

Axit béo thiết yếu là một dạng chất béo không bão hoà đa thiết yếu cho cơ thể con người, đặc biệt đối với sự phát triển và tăng trưởng của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Chúng cũng cần thiết cho qúa trình trao đổi chất ở người trưởng thành.

2 loại axit béo thiết yếu quan trọng nhất cho cơ thể người là :

  • Axit béo omega-3 rất quan trọng đối với quá trình tăng trưởng và phát triển.
  • Axit béo omega-6 đóng vai trò trong các phản ứng chống viêm như sự hình thành của huyết khối hay phản ứng gây dị ứng.

Axit béo thiết yếu omega 3

Omega-3 là một chất béo không bão hoà đa rất quan trọng và có 3 loại Omega-3 chính cần thiết cho cơ thể:Axit alpha-linolenic (ALA), dạng omega-3 phổ biến nhất trong các chế độ ăn phương Tây. Loại Omega-3 này thường có trong dầu thực vật, các loại hạt vỏ cứng (đặc biệt là quả hồ đào), hạt lanh, hạt Sachi, rau lá, trong một số mỡ động vật nhất là động vật ăn cỏ. ALA khi đi vào cơ thể sẽ được chuyển hoá thành EPA và DHA – 2 loại Omega-3 dễ được sử dụng bởi cơ thể

  • Omega là một thành phần tạo nên màng nhầy trong khắp các bộ phận của cơ thể và tác động đến khả năng cảm nhận tế bào của màng nhầy.
  • Chúng cũng giúp tế bào thực hiện các chức năng di truyền.
  • Omega-3 góp phần tạo các hormone giúp đông máu, co giãn thành mạch và chống viêm.
  •  Omega-3 giúp ngăn ngừa bệnh tim mạch và đột quỵ, kiểm soát lupus, eczema và bệnh viêm khớp.
  • Ăn nhiều DHA và EPA tốt cho bệnh nhân tiểu đường loại 2, đặc biệt những người có lượng tryglycerid cao trong huyết thanh.
  • DHA rất quan trọng cho sự phát triển mắt và hệ thần kinh. Tuy nhiên chưa có bằng chứng chứng minh những công thức dinh dưỡng cho trẻ sơ sinh có bổ sung DHA và AA tạo ra sự khác biệt rõ rệt nào đối với phát triển nhận thức và thị giác của trẻ
  • Thiếu DHA có thể làm tăng nguy cơ mắc phải Alzheimer và vài chứng mất trí khác. Tuy nhiên ở chiều ngược lại, chưa có bằng chứng về việc bổ sung thêm DHA có thể ngăn ngừa hay chữa những rối loạn về nhận thức.
  • Omega-3 cũng giúp ngăn ngừa ung thư và 1 số tình trạng bệnh khác.

Axit béo omega 6

Phần lớn Omega-6 chúng ta ăn là từ dầu thực vật – chủ yếu dưới dạng Axit linoleic (LA). Khi vào cơ thể, LA được chuyển hoá thành Axit γ-linolenic (GLA) và Axit arachidonic (AA). AA cũng có thể tìm thấy trực tiếp trong một số loại thịt. Và GLA có thể được tìm thấy trong một số dầu thực vật

Tỷ lệ omega 6 và omega 3

Tuy cả hai loại axit béo đều cần thiết cho cơ thể nhưng lượng Omega-6 không nên vượt quá 4 lần lượng Omega-3 được đưa vào cơ thể. Để làm được điều đó cần ăn nhiều thực phẩm có Omega-3. Ở nhiều nơi, tỉ lệ này không được kiểm soát và phần lớn mọi người hấp thu nhiều Omega-6 hơn Omega-3 đến 20 lần.

Vì sao cần cân bằng giữa 2 loại omega

Tiêu thụ quá nhiều omega-6 làm máu kém lưu thông và có thể gây ra nhồi máu cơ tim, và nguy cơ ung thư. Ngược lại, ăn quá nhiều omega-3 làm lưu lượng máu chảy nhiều hơn bình thường và có thể gây ra nguy cơ đột quỵ do xuất huyết cao.

Tạo sự cân bằng như thế nào?

Nên ăn nhiều thực phẩm giàu omega-3 : cá béo, dầu Sachi, dầu hạt cải hay hạt lanh, trứng có omega-3.

 

 


Bài viết liên quan

Video về chúng tôi

omega 3 là axit thiết yếu mà cơ thể không thể tự tổng hợp được, hãy cùng tìm hiểu qua video

Xêm thêm